Muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie mieści się na parterze Pałacu Małachowskich - ulubionym miejscu pisarza. W Pałacu Małachowskich w pokoju na piętrze, a później na parterze od północno-zachodniej strony Prus mieszkał i pisał "Lalkę", "Placówkę" oraz "Kroniki". Organizatorami muzeum, którego otwarcie nastąpiło 3 grudnia 1961 roku, byli: prof. Feliks Araszkiewicz, Stefan Butryn, Stanisław Fita i Irena Iskrzycka.

Muzeum posiada bogate zbiory rękopisów i listów pisarza oraz liczne osobiste pamiątki po nim i jego rodzinie. Odtworzono też biurko pisarza, na którym stoi maszyna do pisania podobna do tej, której używał Bolesław Prus. Obok Pałacu Małachowskich stoi, wykonany w kamieniu pińczowskim, pomnik pisarza (autorstwa Aliny Ślesickiej). Pomnik przedstawia blok w formie książki z wyciętą po środku szczeliną i wymodelowaną na krawędzi sylwetką Prusa. Odsłonięcie pomnika nastąpiło w 1966 roku. Co roku w Nałęczowie organizowane są tzw. Majówki z Panem Prusem.

 Muzeum jest czynne: od środy do soboty w godz. 10.00 - 15.00

***

Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie mieści się w dawnej pracowni pisarza, wybudowanej w 1905 roku  według projektu Jana Koszczyc-Witkiewicza. Jest to jednoizbowa budowla z gankiem wspartym na filarach i z dachem krytym gontem. Zbudowana z bali kładzionych “na zrąb”, na wysokiej kamiennej podmurówce, posiada cechy stylu zakopiańskiego. Okna zwrócone na wschód, zajmujące całą szczytową ścianę, zapewniają słoneczne oświetlenie od wczesnych godzin porannych. Chata została wybudowana za honorarium otrzymane za “Popioły” i była letnim domem Stefana Żeromskiego. Pisarz kończył w niej powieść “Dzieje grzechu”, napisał “Dumę o hetmanie”, “Słowo o bandosie” , “Różę”.

Obecnie w Chacie mieści się Muzeum Stefana Żeromskiego, otwarte 17 czerwca 1928 roku.

Za Chatą, w dolnej części ogrodu znajduje się Mauzoleum Adama Żeromskiego, syna Oktawii i Stefana, zmarłego na gruźlicę 30 lipca 1918 r. w wieku osiemnastu lat. Strzelista budowla z kamienia wapiennego została zbudowana w 1922 r. według projektu Jana Koszczyc-Witkiewicza,

Muzeum jest czynne w godz. 10.00 - 16.00 od wtorku do niedzieli. W poniedziałki  jest nieczynne, natomiast w soboty wstęp wolny.